Werkelijk rendement in box 3: wanneer betaalt u minder?

De Belastingdienst rekent in box 3 met vaste percentages: het fictief rendement. Volgens uitspraken van de Hoge Raad moet de Belastingdienst uw werkelijke rendement belasten als dat lager is. U betaalt nooit meer belasting dan de Belastingdienst eerder heeft berekend.

Wat is werkelijk rendement?

Uw werkelijke rendement is wat u echt met uw vermogen hebt verdiend in één kalenderjaar. Het gaat om:

• inkomsten die u hebt gekregen, zoals rente op uw spaarrekening of dividend op uw aandelen;
• de waardestijging of waardedaling van uw bezittingen, zoals aandelen, een tweede woning of crypto's. Een waardedaling telt negatief mee.

Bij het werkelijke rendement hebt u geen heffingsvrij vermogen. Dat heeft de Hoge Raad bepaald.

Is uw totale werkelijke rendement in een jaar negatief? Dan zet de Belastingdienst het op € 0. U mag een negatief rendement niet met een ander jaar verrekenen. Hebt u een tweede woning of ander vastgoed dat u zelf gebruikt? Dan telt vanaf 2026 een bijtelling voor eigen gebruik mee in uw werkelijke rendement.

Hoe geeft u het door?

• Over 2025: in uw aangifte inkomstenbelasting 2025. Is uw vermogen hoger dan het heffingsvrij vermogen, dan vraagt de aangifte vanzelf of u uw werkelijke rendement wilt doorgeven.
• Over 2024 of eerder: met het formulier Opgaaf werkelijk rendement.

Doorgeven is niet verplicht. Doet u het wel, dan berekent de Belastingdienst uw belasting op twee manieren en gebruikt het bedrag dat het voordeligst is voor u.

Tot wanneer geldt dit?

Totdat er nieuwe wetgeving voor box 3 is, rekent de Belastingdienst met het fictieve rendement. Alleen als uw werkelijke rendement lager is en u dat doorgeeft, telt het werkelijke rendement. Volgens de Belastingdienst komt die nieuwe wetgeving waarschijnlijk per 1 januari 2028, maar het parlement heeft daar nog niet definitief over besloten: zie box 3 vanaf 2028.

De percentages van het fictieve rendement in 2026 staan bij box 3-belasting 2026.